Простае тлумачэнне
Суб’ектнасць — гэта калі супольнасць выступае не як аб’ект чужога апісання ці карыстання, а як тая, хто сама вырашае, як ёй жыць, што называць «сваім» і якую гісторыю пра сябе расказваць.
Калі нехта знешні заўжды тлумачыць, хто ты і чаго варта хацець, суб’ектнасць страчаецца. Дэкаланіяльны паварот пачынаецца з вяртання правы казаць пра сябе першай асобай.
Беларускі прыклад
У беларускім выпадку суб’ектнасць доўга стаяла пад пытаннем: ад «Северо-Западного края» ХІХ стагоддзя да савецкага апісання Беларусі як «малодшай сястры». Нават сёння большасць міжнародных медыя гавораць пра Беларусь праз прызму Расіі, а не як пра самастойнага гульца.
Чаму гэта важна
Без суб’ектнасці немагчыма казаць пра палітыку, культуру ці памяць: заўсёды нехта іншы будзе вырашаць, якая частка вопыту «заслугоўвае» ўвагі. Дэкаланізацыя — гэта практыка вяртання голасу і права інтэрпрэтацыі.
Крыніцы
- Mignolo, W. (2011). The Darker Side of Western Modernity.
- Абушэнка, В. (2003). Крэолы і крэолізацыя. // Перакрыжаванні: беларускі зборнік.