Пятая пазіцыя — не зусім тэорыя, а метад: глядзець на тое, як пра сябе думаюць нашыя суседзі, і трымаць гэта ў полі зроку. Украінская дэкаланіяльная думка цяпер асабліва інтэнсіўная (Оксана Забужко, Тамара Злобіна, Сергій Плохій). Балтыйскія краіны прайшлі свой шлях яшчэ ў 1990-я. Казахстан і Грузія маюць свае мовы размовы пра расійскую імперыю.
Гэты падыход кажа: не спяшайся вынаходзіць, паглядзі, як ужо рабілі. Часта катэгорыі, якія цяжка вывесці з беларускага матэрыялу, добра відаць у суседнім. А часам — наадварот, становіцца ясна, што ў нас сітуацыя менавіта свая.
Для каго ўваход: для журналіста, даследчыцы, рэдактара, што хоча кантэкст — і не баіцца, што чужы вопыт нешта «адніме». Наадварот: ён дае мову.
Ключавыя тэксты
- Plokhy, S. (2006). The Origins of the Slavic Nations.
- Забужко, О. (1996). Польові дослідження з українського сексу.
- Annus, E. (2018). Soviet Postcolonial Studies.